Sıfatlar Konu Anlatım

Sıfat nedir? Sıfat çeşitleri nelerdir? Sıfatların özellikleri, sınıflandırılması, örneklerle konu anlatımı, hakkında bilgi.

Varlıkları bildiren kelimelere İsim, isimlerin başına geçip onları ya “nitelendiren” ya da “bildiren” kelimelere ise sıfat denir. Örneğin;

Beyaz ev, güzel çocuk, beş gün, bu kitap, hangi adam, bazı insanlar.

Sıfatlar birlikte kullanıldıkları isimlerin ya iç vasıflarını veya dış vasıflarını belirtirler. Varlığın iç nitelikleri kendi bünyesinde olan nitelikleri; dış nitelikleri ise kendi bünyesine yapışık olmayan, kendi bünyesi dışındaki durumu ile ilgili bulunan nitelikleridir. Varlığın dış vasıflarını, durumlarını, biçimlerini, renklerini, özelliklerini, kısaca nasıl olduklarını gösteren sıfatlardır. Belirtme sıfatları ise varlıkların yerini, sayısını ve diğer dış unsurlarını bildiren sıfatlardır.

Niteleme sıfatları: Varlıkların vasıflarını bildiren sıfatlardır. Bu sıfatların çeşitleri varlığın renk, biçim, boy, yapı, ağırlık gibi vasıf çeşitleri kadardır. Ör: Mavi deniz, güzel çocuk, ekşi elma, demir kapı, sapsarı saçlar, bomboş dershane, renk renk çiçekler, küçücük çocuk.

Belirtme sıfatları: Belirtme sıfatları da belirtme şekillerine göre 4’e ayrılır:

  1. İşaret sıfatları: Bunlar nesnelerin yerlerini işaret etmek suretiyle belirten kelimelerdir.

Örnek: Bu çocuk, şu öğrenci, o kitap.

  1. Sayı sıfatları: Varlıkları, sayı ile ilgili türlü yönlerden belirten kelimelerdir. Görevleri bakımından beşe ayrılırlar.
  2. A) Asıl sayı sıfatları: Bunlar nesnelerin sayılarını bildiren kelimelerdir. Asıl sayılar da yapıları bakımından üç çeşittir.
  3. Tek kelimeli sayılar.

Örnek: Bir (kitap), üç (kalem), beş (silgi), yedi (defter)

  1. Sıfat tamlaması şeklinde olan sayılar, örnek: İki yüz (kişi), yedi bin (asker), al-tıyüz milyon (lira).
  2. Kelime grubu halinde olan sayılar Örnek: On iki (saat), elli beş (yaş).
  3. B) Sıra sayı sıfatları: Bunlar varlıkların derecelerinin sayısını gösteren kelimelerdir. Bunlar asıl sayı isimlerin sonuna (i)nci eki getirilerek türetilir.

Örnek Bir-inci yıl,  ikinci- sınıf. Sıra sayı sıfatlarından sonra gelen isimler gerekirse çokluk şekilde de olabilir. Üç-üncü sınıflar gibi.

  1. C) Üleştirme sayı sıfatları: Bunlar bölme, ayırma, paylaştırma, dağıtma ifade eden, varlıkların eşit bölümlere ayrıldığını belirten sıfatlardır. Bu sıfatlar asıl sayı isimlerine şar(er) eki getirilerek türetilir. Örnek: iki-şer ekmek, bir-er elma, elli-şer bin lira.

Ç) Kesir sayı sıfatları: Bunlar nesnelerin parçalarını belirten sayı sıfatlarıdır.

Örnek:  Yüzde beş faiz, üçte iki hisse.

  1. D) Topluluk sayı sıfatları: Belirttikleri nesneler arasında bir yakınlık bir birlik olduğunu gösteren sıfatlardır.

Örnek: İki-z çocuk, iki-z kardeş, dördüz kız.

  1. Belirsizlik sıfatları: Bunlar varlıkları tam olarak değil de; aşağı yukarı belirten kelimelerdir.

Bir çocuk geldi. (Herhangi bir çocuk) Bütün insanlar, bütün yollar.

  1. Soru sıfatları: Varlıkların durumlarını, yerlerini, sayılarını, kısaca nesneleri soru yoluyla belirten kelimelerdir.

Örnek: Kaç defa, kaç soru, hangi şık.